Van intuïtie naar inzicht: de transformatie naar datagedreven besluitvorming

Leestijd: 14 minuten
0
(0)

De 80/20 regel van datagedreven transformatie

De zakelijke wereld spreekt vaak over de 80/20-regel, of het Pareto-principe, dat stelt dat 80% van de effecten voortkomt uit 20% van de oorzaken. Deze regel vindt opmerkelijk genoeg haar toepassing in een breed scala aan situaties. We kennen natuurlijk “ongeveer 80% van de klachten komt van 20% van de producten” of “80% van de omzet komt van 20% van de klanten”. Dit illustreert een universeel principe van ongelijke verdeling. Maar hoe verhoudt deze regel zich tot de ambitieuze reis van een organisatie naar datagedreven werken? Interessant genoeg ligt de sleutel tot succes in deze transformatie niet zozeer in de technologie zelf, die slechts 20% van de uitdaging vormt, maar in de gedragsverandering en cultuuromslag binnen de organisatie, die de overige 80% beslaat.

Het Pareto-principe
Het Pareto-principe

Het verhaal van datagedreven transformatie begint niet bij het implementeren van de nieuwste technologieën of het verzamelen van bergen data; het begint bij de mensen. De ware uitdaging ligt in het veranderen van de manier waarop medewerkers denken over en werken met data. Het gaat om het loslaten van intuïtieve beslissingen door beslissingen die zijn gebaseerd op data-analyse, het afstappen van silo’s ten gunste van een gedeelde bron van waarheid, en het transformeren van een cultuur die gewend is aan ‘zo hebben we het altijd gedaan’ naar een die vraagt ‘wat vertellen de data ons?’.

Deze verandering vereist meer dan alleen training in nieuwe tools of het inrichten van data-systemen; het vereist een fundamentele verschuiving in bedrijfscultuur en individueel gedrag. Er zijn leiders nodig die het voortouw nemen in deze verschuiving, door niet alleen het belang van data te benadrukken, maar ook door het goede voorbeeld te geven en medewerkers te motiveren en te ondersteunen in deze nieuwe manier van werken.

Technologie speelt ongetwijfeld een ondersteunende rol in deze transformatie. Het biedt moderne tools en systemen die nodig zijn om data te verzamelen, te analyseren en inzichten te delen. Echter, zonder de juiste culturele basis en een bereidheid tot gedragsverandering, zullen zelfs de meest geavanceerde technologieën niet volledig benut worden.

En in hoeverre die datagedreven cultuur gevoed wordt, is te zien aan de boardroom. Namelijk, de commitment en het gedrag van het hoogste management zijn doorslaggevend voor het succesvol integreren van datagedreven werken binnen de organisatie. Zij zijn het die de toon zetten door datagedreven besluitvorming te prioriteren, investeringen in technologie en talent te bevorderen, en een omgeving van interdisciplinaire samenwerking te cultiveren. Hun volharding in het overwinnen van uitdagingen, transparantie in communicatie en het vermogen om een cultuur van continue innovatie en verbetering te stimuleren, zijn cruciaal. Door datagedreven werken een prominente plek te geven in de strategische agenda, onderstrepen zij het belang ervan voor het behalen van concurrentievoordeel en toekomstig succes, waarmee ze een onmiskenbaar signaal afgeven aan de gehele organisatie over de waarde van een datagedreven aanpak.

In deze reis naar datagedreven excellentie, waarbij gedragsverandering en cultuuromslag 80% van het succes bepalen, is het essentieel om te begrijpen dat technologie de weg wijst, maar mensen de bestemming bepalen.

Het belang van gedragsverandering

Uitdagingen en valkuilen

De reis naar een datagedreven organisatie is bezaaid met zowel uitdagingen als valkuilen, veelal geworteld in gedrag binnen de bedrijfscultuur. Een van de voornaamste obstakels is de weerstand tegen verandering. Medewerkers en zelfs managers kunnen vasthouden aan traditionele werkwijzen, gedreven door de misvatting ‘zo hebben we het altijd gedaan, dus zo werkt het het beste’. Dit gaat vaak gepaard met een sceptische houding ten opzichte van nieuwe technologieën of processen, die als bedreigend voor de status quo worden gezien. Daarnaast leidt een gebrek aan vertrouwen in data of in het vermogen om data correct te interpreteren, tot een terughoudendheid in het adopteren van een datagedreven aanpak. Het ontbreken van een gedeelde visie op de waarde van data kan de organisatiebrede samenwerking hinderen, waarbij afdelingssilo’s de toegang tot en het delen van data beperken.

Het aanpakken van de vergrijzingsgolf vormt een markante uitdaging voor organisaties. De toename van pensioneringen in de nasleep van de coronaperiode brengt een ingrijpende verschuiving teweeg in de demografie van het personeelsbestand. De generatie die traditioneel op ervaring en intuïtie bouwde, draagt het stokje over aan jonge professionals die neigen naar besluitvorming op basis van data. Deze evolutie in de werkcultuur kan niet alleen als een oplossing worden gezien, maar als een noodzakelijke stap om de waardevolle kennis van ervaren medewerkers te borgen en te combineren met de kracht van data-analyse. Het versterken van een datagedreven cultuur kan daarbij helpen om de transitie naadloos en effectief te laten verlopen, waardoor organisaties hun koers kunnen blijven varen in een tijdperk waarin feiten steeds meer de basis vormen voor strategische beslissingen.

Belemmerende gedragspatronen

Ongewenst gedrag dat een datagedreven besluitvorming in de weg staat, is vaak duidelijk zichtbaar binnen organisaties. Voorbeelden hiervan zijn het negeren van data-analyses door beslissingen intuïtief te nemen, het ontbreken van samenhang in de gebruikte data en analyse, en het voortdurend vragen om nieuwe rapporten die geen rekening houden met actuele of volledige data. Een ander ongewenst gedrag is de overmatige afhankelijkheid van ‘onderbuikgevoelens’ of anekdotische ervaringen bij het maken van belangrijke beslissingen. Ook het ontwijken van de verantwoordelijkheid voor datakwaliteit en -beheer, waarbij individuen of teams niet actief bijdragen aan het verbeteren of valideren van de data waarop de organisatie vertrouwt, is een teken van een cultuur die niet bevorderlijk is voor datagedreven werken.

Het definiëren van gewenst gedrag

Gewenst gedrag binnen een datagedreven organisatie begint bij het erkennen van data als een strategisch bedrijfsmiddel. Dit omvat een proactieve houding ten opzichte van het verzamelen en analyseren van data, waarbij beslissingen worden onderbouwd met duidelijke en actuele inzichten. Het betekent ook het bevorderen van transparantie en samenwerking over afdelingsgrenzen heen, zodat data vrijelijk kan stromen en benut wordt door de hele organisatie. Een cultuur waarin continu leren en ontwikkelen wordt aangemoedigd, is essentieel; medewerkers moeten worden aangemoedigd om hun datavaardigheden te verbeteren en nieuwe inzichten te delen die bijdragen aan het bedrijfssucces. Ten slotte moet er een collectieve verantwoordelijkheid zijn voor datakwaliteit, waarbij iedereen zich inzet voor de nauwkeurigheid, beschikbaarheid en veiligheid van de data.

Visueel management stimuleert datagedreven gedrag op de Nederlandse lean/agile werkvloeren. Heldere dashboards en real-time data bevorderen een cultuur waarin beslissingen worden genomen op basis van feiten, niet op gevoel. Dit versterkt een gezamenlijke focus op meetbare resultaten en ondersteunt een omgeving van continue verbetering en transparante communicatie.

Het cultiveren van gewenst gedrag vereist een gerichte aanpak, waarbij leiderschap, training en erkenning sleutelcomponenten zijn. Door het voorbeeld te geven het werk te baseren op data, duidelijke doelen te stellen en successen te vieren, kan een datagedreven cultuur bloeien, wat de basis legt voor duurzame innovatie en concurrentievoordeel.

Datagedreven organisatie (Bron: Tableau)
Datagedreven organisatie (Bron: Tableau)

Doorspekken met cultuur of cultuuromslag als basis?

Een datagedreven cultuur ontstaat niet overnacht en is meer dan het implementeren van technologie of het introduceren van nieuwe processen; het vereist een voelbare cultuuromslag die ten grondslag ligt aan alle veranderprogramma’s. De ervaring leert dat losstaande cultuurprogramma’s om datagedreven te worden zelden het gewenste effect sorteren. Succes wordt veelal behaald door veranderprogramma’s die een significante focus leggen op cultuuraspecten, verweven met leiderschap, beloningen, en het voorbeeldgedrag van sleutelfiguren binnen de organisatie.

Drie voorbeelden van veranderprogramma’s:

1. Data literacy programma

Het versterken van datavaardigheden in de hele organisatie met gerichte workshops. De focus ligt op praktische technieken zoals data-analyse en -visualisatie, naast het inzien van de strategische waarde van data. Dit programma stimuleert een mentaliteitsverandering naar een cultuur van continu leren, waarin het stellen van vragen en zoeken naar op data gebaseerde antwoorden centraal staat.

2. Agile data teams initiatief

Het opzetten en beheren van data operaties (DataOps) voor het efficiënt beheren van data pipelines. Deze teams versnellen de creatie en het onderhoud van datastromen, essentieel voor het ontsluiten van inzichten en ondersteunen van snelle besluitvorming. Hun adaptieve en samenwerkingsgerichte aanpak zorgt voor continue innovatie binnen data-infrastructuren.

3. Data governance framework implementatie

De implementatie van een Data Governance Framework verankert beleid voor datakwaliteit, privacy, beveiliging en toegankelijkheid. Het succes berust niet alleen op de technologie, maar ook op hoe medewerkers deze richtlijnen adopteren in hun werk. Dit vraagt om gerichte training en steun vanuit het leiderschap om data als strategisch bedrijfsmiddel te erkennen. Zo bevordert het programma verantwoordelijkheid voor data-integriteit binnen de hele organisatie.

Rol van leiderschap

Leiderschap speelt een cruciale rol in het bewerkstelligen van een cultuuromslag. Het management en leiders op alle niveaus moeten niet alleen betrokken zijn bij, maar ook de drijvende kracht achter de datagedreven transformatie. Hun inzet en overtuiging dat een datagedreven aanpak essentieel is voor de toekomst van het bedrijf, zijn fundamenteel. Leiders moeten deze visie consequent communiceren en integreren in de bedrijfsstrategie, waarbij ze de missie belichamen door zelf datagedreven beslissingen te nemen. Hun vermogen om een omgeving te scheppen waarin medewerkers zich gesteund voelen om nieuwe vaardigheden te leren en data te exploreren, is bepalend voor de succesvolle implementatie van de datagedreven cultuur.

Belonen en erkennen

Het effectief belonen en erkennen van gewenst gedrag is een krachtig instrument in het stimuleren van een cultuuromslag. Strategieën die individuen en teams erkennen die actief bijdragen aan de datagedreven doelstellingen, versterken het belang van data binnen de organisatie. Dit kan variëren van formele erkenningen, zoals awards en promoties, tot informele waardering, zoals vermeldingen in bedrijfscommunicatie of kleine teamvieringen. Dergelijke beloningen moedigen niet alleen de ontvangers aan, maar dienen ook als inspiratie voor anderen binnen de organisatie om hun gedrag aan te passen en bij te dragen aan de datagedreven inspanningen.

Voorbeeldgedrag en mentorschap

De impact van voorbeeldgedrag en mentorschap kan niet worden onderschat in het proces van cultuurverandering. Rolmodellen binnen de organisatie, die datagedreven werken omarmen en de voordelen ervan demonstreren, zijn essentieel voor het inspireren van hun collega’s. Deze sleutelfiguren fungeren als mentoren, bieden begeleiding, delen kennis en ervaringen, en ondersteunen anderen in hun leerproces. Het belang van deze rolmodellen ligt in hun vermogen om abstracte concepten tastbaar te maken en te laten zien hoe datagedreven werken in de praktijk wordt gebracht. Zij zijn de brug tussen theorie en praktijk, waardoor de cultuuromslag binnen handbereik van elke medewerker komt.

Het is duidelijk dat succesvolle veranderprogramma’s, die een duurzame datagedreven cultuur willen creëren, een sterke nadruk moeten leggen op het cultuuraspect. Dit vereist een holistische aanpak waarin leiderschap, beloningen en erkenningen, en het voorbeeldgedrag van rolmodellen samenkomen om een omgeving te scheppen waarin de cultuuromslag niet alleen mogelijk is, maar ook bloeit. Deze benadering bevestigt dat cultuurverandering een integraal onderdeel is van de veranderagenda en essentieel voor het realiseren van een succesvolle datagedreven organisatie.

Educatie en training

De transformatie naar een datagedreven organisatie vraagt om meer dan alleen een verschuiving in mentaliteit; het vereist ook de ontwikkeling van specifieke vaardigheden en competenties op elk niveau van de organisatie. Educatie en training vormen de pijlers van dit leerproces, waarbij het doel is om elke medewerker uit te rusten met de kennis en tools die nodig zijn om effectief bij te dragen aan de datagedreven doelstellingen.

Ontwikkelen van vaardigheden

Het belang van training en educatie kan niet genoeg worden benadrukt. In een datagedreven organisatie moet elke medewerker, van de werkvloer tot het directieteam, over een basisset van datavaardigheden beschikken. Dit omvat niet alleen het vermogen om data te interpreteren en inzichten te extraheren, maar ook het begrijpen van datakwaliteit, -beheer, en -beveiliging. Trainingprogramma’s moeten worden ontworpen om medewerkers te voorzien van de nodige vaardigheden, variërend van basis datageletterdheid tot geavanceerde analytische technieken, afhankelijk van hun specifieke rol binnen de organisatie. Een op maat gemaakte benadering, die rekening houdt met de bestaande kennisniveaus en de unieke behoeften van verschillende teams, is essentieel voor het succes van deze educatieve inspanningen.

Change management

De overgang naar datagedreven werken is in essentie een change management uitdaging. Best practices op dit gebied benadrukken het belang van heldere communicatie, het stellen van duidelijke doelen en het betrekken van medewerkers bij het veranderproces. Het creëren van een omgeving waarin feedback wordt aangemoedigd en waarin successen (en mislukkingen) worden gedeeld, is cruciaal. Medewerkers moeten begrijpen waarom de verandering nodig is, hoe deze hen persoonlijk en de organisatie als geheel ten goede komt, en welke stappen worden ondernomen om de transitie te ondersteunen. Het aanwijzen van change agents of datagedreven ambassadeurs binnen verschillende afdelingen kan helpen om collega’s te motiveren en te begeleiden door de veranderingen heen.

Voortdurende ondersteuning

Voor het waarborgen van een succesvolle implementatie van de datagedreven cultuur is voortdurende ondersteuning essentieel. Dit betekent het creëren van mogelijkheden voor continue professionele ontwikkeling, het bieden van toegang tot nieuwe leermiddelen en -technologieën, en het inrichten van systemen voor peer-to-peer leren en mentoring. Een leeromgeving die groei en ontwikkeling stimuleert, draagt bij aan het behouden van medewerkers en het aantrekken van nieuw talent. Bovendien helpt het opzetten van een feedbacklus, waarbij regelmatig wordt geëvalueerd welke vaardigheden moeten worden bijgespijkerd of geüpdatet, om het leerprogramma relevant en effectief te houden.

Educatie en training vormen de ruggengraat van elke succesvolle datagedreven transformatie. Door te investeren in het ontwikkelen van vaardigheden, het toepassen van best practices in change management, en het bieden van voortdurende ondersteuning, leggen organisaties de basis voor een toekomst waarin datagedreven besluitvorming de norm is.

Technologische ondersteuning

Terwijl gedrag en cultuur onmiskenbaar de hoekstenen zijn van een datagedreven transformatie, is de rol van technologie als ondersteunende pijler niet te onderschatten. De juiste technologische infrastructuur is essentieel om de datagedreven ambities van een organisatie mogelijk te maken en te ondersteunen.

Datamanagement infrastructuur

Een solide datamanagement infrastructuur vormt de basis voor datagedreven werken. Dit omvat niet alleen hardware en opslagoplossingen, maar ook de software en netwerken die nodig zijn om data efficiënt te verzamelen, op te slaan, te verwerken en te analyseren. Cruciale componenten zijn datawarehouses, data lakes en cloudopslagoplossingen die schaalbaar, veilig en flexibel zijn. Deze infrastructuur moet zodanig worden opgezet dat het voldoet aan de groeiende eisen van de organisatie, met speciale aandacht voor gegevensbeveiliging en privacywetgeving. Een robuuste infrastructuur stelt organisaties in staat om snel in te spelen op nieuwe kansen en uitdagingen, terwijl de integriteit en veiligheid van de data gewaarborgd blijven.

Tools en systemen

De keuze van data-analyse tools, dashboards en geïntegreerde systemen is cruciaal voor het ontginnen van waardevolle inzichten uit data. Deze tools moeten gebruiksvriendelijk zijn en aansluiten bij de specifieke behoeften van verschillende gebruikers binnen de organisatie, van datawetenschappers tot business analisten en besluitvormers. Dashboards die real-time toegang tot KPI’s en andere belangrijke metrics bieden, stellen teams in staat om snel geïnformeerde beslissingen te nemen. Bovendien vergemakkelijken geïntegreerde systemen de stroom van data door de hele organisatie, waardoor silo’s worden afgebroken en een holistisch overzicht van de bedrijfsvoering mogelijk wordt.

Datakwaliteit en -toegankelijkheid

Hoge datakwaliteit en gemakkelijke toegang tot data zijn onmisbaar voor elke medewerker binnen een datagedreven organisatie. Dit vereist mechanismen om de nauwkeurigheid, volledigheid, tijdigheid en consistentie van de data te waarborgen. Data governance beleid en procedures spelen hierin een sleutelrol, evenals tools voor data cleaning en -verrijking. Toegang tot data moet democratisch zijn, met de juiste beveiligingsmaatregelen om gevoelige informatie te beschermen. Wanneer medewerkers gemakkelijk toegang hebben tot hoge kwaliteit data, zijn ze beter uitgerust om bij te dragen aan de doelstellingen van de organisatie en innovatie te stimuleren.

Technologische ondersteuning is dus een fundamenteel aspect van de transformatie naar een datagedreven organisatie. Door te investeren in de juiste infrastructuur, tools, en systemen, en door te zorgen voor hoge datakwaliteit en -toegang, creëren organisaties de noodzakelijke voorwaarden voor succes in het digitale tijdperk.

Implementatie en volharding

De overstap naar een datagedreven organisatie is een complex proces dat strategische planning, geduld en volharding vereist. De implementatie van de 80/20-regel, waarbij de nadruk ligt op de cruciale rol van gedragsverandering en cultuuromslag, ondersteund door technologie, is een uitdaging die een doordachte aanpak vereist.

Stappenplan voor implementatie

Een pragmatisch stappenplan begint met een duidelijke visie en specifieke doelstellingen voor wat de organisatie wil bereiken met haar datagedreven transformatie. Deze doelen moeten worden vertaald in meetbare KPI’s, waarbij wordt vastgesteld welke gedragsveranderingen, culturele aanpassingen en technologische verbeteringen nodig zijn. De volgende stap is het creëren van een roadmap die deze elementen in de tijd uitzet, met duidelijk gedefinieerde mijlpalen en verantwoordelijkheden. Belangrijk is ook het identificeren en mobiliseren van interne change agents die de verandering op alle niveaus van de organisatie kunnen ondersteunen en bevorderen. Training en educatie vormen de ruggengraat van het plan, waarbij medewerkers de vaardigheden en kennis krijgen die ze nodig hebben om bij te dragen aan de datagedreven doelstellingen.

Geduld en volharding

De transformatie naar datagedreven werken is geen sprint, maar een marathon. Het vereist geduld en volharding van zowel het management als de medewerkers. Verandering, vooral wanneer deze een diepgaande cultuuromslag inhoudt, stuit vaak op weerstand en kan niet van de ene op de andere dag worden gerealiseerd. Het is essentieel dat het leiderschap een langetermijnvisie handhaaft, consistent blijft in de communicatie over het belang van de verandering, en de organisatie door de onvermijdelijke uitdagingen loodst. Vieren van kleine successen onderweg helpt om het moreel hoog te houden en de betrokkenheid te vergroten.

Meten van vooruitgang

Het succes van de implementatie kan alleen worden gewaarborgd door regelmatig de vooruitgang te meten en, indien nodig, aanpassingen te maken. Dit betekent het bijhouden van de voortgang ten opzichte van de vooraf gestelde KPI’s en het regelmatig evalueren van zowel de gedragsveranderingen binnen de organisatie als de effectiviteit van de ingevoerde technologische oplossingen. Feedback van medewerkers is hierbij onmisbaar, omdat het waardevolle inzichten biedt in hoe de verandering wordt ervaren en waar verdere ondersteuning nodig is. Op basis van deze evaluaties kunnen plannen worden bijgesteld om ervoor te zorgen dat de organisatie op koers blijft richting haar datagedreven doelstellingen.

De implementatie van een datagedreven cultuur is een voortdurende reis die commitment vereist van iedereen in de organisatie. Door een helder stappenplan te volgen, geduld en volharding te tonen, en regelmatig de vooruitgang te meten, kunnen organisaties de vruchten plukken van een succesvolle datagedreven transformatie.

Conclusie

De transformatie naar een datagedreven organisatie is een uitdagende maar lonende reis die de kernprincipes van de 80/20-regel belichaamt. Het succes van deze reis hangt af van 80% gedragsverandering en cultuuromslag, ondersteund door 20% technologische innovatie. Deze verhouding onderstreept het cruciale belang van menselijke elementen – leiderschap, betrokkenheid, educatie en een collectieve wil om te veranderen – boven de pure technologische aspecten van datagedreven werken.

Door de nadruk te leggen op de essentiële rol van leiderschap bij het vormgeven van een datagedreven cultuur, het belang van belonen en erkennen van gewenst gedrag, en het cruciale belang van voortdurende educatie en training, kan dit artikel gelezen worden als blauwdruk voor organisaties die streven naar datagedreven excellentie. De implementatie van deze transformatie vereist geduld, volharding en een bereidheid om de organisatie voortdurend aan te passen en te verbeteren, gestuurd door regelmatige evaluatie en feedback.

Laat deze reis een oproep tot actie zijn voor elke organisatie die ernaar streeft om competitief, innovatief en toekomstbestendig te blijven in het digitale tijdperk. De stap naar datagedreven werken is niet enkel een technologische upgrade, maar een fundamentele verschuiving in hoe we denken, beslissen en handelen. Het vereist een gezamenlijke inspanning van elke medewerker, van de werkvloer tot de directiekamer, om deze visie te realiseren.

We moedigen elke organisatie aan om de principes en stappen die in dit artikel zijn uiteengezet te omarmen, en om de reis naar datagedreven transformatie met vertrouwen en vastberadenheid te beginnen. De toekomst behoort toe aan degenen die de kracht van data erkennen en deze effectief inzetten om betere beslissingen te nemen, processen te optimaliseren en nieuwe waarde te creëren. Begin vandaag nog met uw transformatie en ontgrendel het volledige potentieel van uw organisatie in het datagedreven tijdperk.

Voor verdere verdieping en bronnen

  1. Cultivating a Data-Driven Culture : Strategies for Fostering a Data-First Mindset in Your Organization, Medium, Blog, Yash Thube, 24 oktober 2023;
  2. Data Culture – Unlock the power of your data—and your people—to move your metrics up and to the right, Tableau, Website, gelezen op 5 oktober 2024

Hoe nuttig vond je dit artikel?

Beoordeel het met de sterren!

Gemiddelde beoordeling 0 / 5. Aantal stemmen: 0

Nog geen stemmen! Beoordeel dit artikel als eerste.

Aangezien je dit artikel nuttig vond ...

Volg mij op LinkedIn!

Wat jammer dat dit artikel niet nuttig was voor jou!

Laten we samen dit artikel verbeteren!

Hoe kan ik dit artikel verbeteren?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *